25 Mart 2012 Pazar

DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ



İnsanoğlunun içgüdüden düşünmeye atlaması ve düşünce yaratması için, çok ilkel de olsa, toplumu kurması gerekir. Buna "birarada çalışmak" da diyebiliriz. İnsanoğlu birarada çalışarak ve birarada çalıştığı için düşünmeye başlamıştır. Ona "düşünen hayvan" denmesi bundandır. Zamanla "dil"i doğuracak olan da kuşkusuz bu yetidir.
Burada önemli olan, düşünme ve düşünce için en az iki kişinin var olması koşuludur. Başka bir deyişle, düşünce bir kişiden başka bir kişiye aktarılabilen bir im demektir.

İnsanoğlu bu aktarma işini en yetkin olarak "dil" ile başarmıştır. "Dili yaratmasının nedeni budur." demiyorum, çünkü dil, ne denli ilkel olursa olsun, insanda düşünme yetisini biçimlendiren başlıca güçtür. "Peki insanlar konuşmaya başlamadan önce?" sorusunu bir bilgin, "Ne denli geriye gidersek gidelim, dili bulacağız." biçiminde yanıtlamaktadır. Öyle ise dil ile düşünce arasında benzerlik değil, özdeşlik vardır ve dil, düşüncemizin başkalarına aktarılması demektir. Bu kadar açık.

Düşünce özgürlüğü kavramını bu açıdan ele alırsak, dememiz gerekir ki, bu özgürlük bize dışarıdan verilmez, çünkü verilemez; o düşüncenin (ve elbette dilin) doğasında vardır.
İmdi "Düşün düşünebildiğin kadar, bunların söylenebilecek olanları ile söylenemeyecek olanlarını ayır." demek, gerçekte düşünmenin özniteliğini yoksamak anlamınadır.

Çünkü düşünme bir anlatım biçimidir, buna yasak konamaz. Yasak konması, insanoğlunu, "arpacı kumrusu"na, ya da "ispinoz"a benzetmek anlamına gelir. Oysa arpacı kumrusu ile ispinoz düşünmez, düşünemez. Biz düşünüyorsak, başkalarına aktarabildiğimiz ölçüde düşünüyoruzdur, konuşarak, yazarak. "Fikir suçları" diye bir şey yaratanlar, demek düşünmeyenler, düşünemeyenlerdir.

Melih Cevdet Anday böyle diyor "Düşünce Özgürlüğü" konusunda. Metni Mehmet Zaman Saçlıoğlu'nun "A'DAN Z'YE Melih Cevdet Anday" isimli kitabından aldım. Kitabı bir kez daha okudum. KİTAP-LIK dergisi armağan olarak vermiş 2003 yılında.

Temizlik yapmanın bir yararı da unuttuklarımızın yeniden gün ışığına çıkması sanırım. Sevindim bulunca, paylaşmak istedim.

İyi pazarlar, iyi okumalar herkese...

5 yorum:

KAMİKAZE dedi ki...

Merhaba Aysema öğretmenim.İyi ki paylaşmışsın.Melih Cevdet Anday çok güzel anlatmış.Tekrar tekrar okunması lazım.iyi pazarlar diliyorum.sevgilerimle.

SERDAR ANT dedi ki...

FELSEFE...

Köle sahipleri ekmek kaygısı çekmedikleri için felsefe yapıyorlardı,
Çünkü
Ekmeklerini köleler veriyordu onlara;
Köleler ekmek kaygısı çekmedikleri için
Felsefe yapmıyorlardı,
Çünkü
Ekmeklerini köle sahipleri veriyordu onlara.
Ve yıkıldı gitti Likya.

***

Köleler felsefe kaygısı çekmedikleri için ekmek yapıyorlardı,
Çünkü
Felsefelerini köle sahipleri veriyordu onlara;
Felsefe sahipleri köle kaygısı çekmedikleri için ekmek yapmıyorlardı,
Çünkü Kölelerini
Felsefe veriyordu onlara.
Ve yıkıldı gitti Likya.

***

Felsefenin ekmeği yoktu,
Ekmeğin felsefesi.
Ve sahipsiz felsefenin ekmeğini,
Sahipsiz ekmeğin felsefesi yedi.
Ekmeğin sahipsiz felsefesini
Felsefenin sahipsiz ekmeği.
Ve yıkıldı gitti Likya.
Hala yeşil bir defne ormanı altında...

Melih Cevdet ANDAY

aysema dedi ki...

Sevgili Kamikaze,
Beğenmene sevindim, teşekkür ederim yorum için.
Sevgilerimle...

aysema dedi ki...

Sevgili Serdar Ant,
Anday'ın, felsefe konusunu işlediği "Defne Ormanı" adlı bu şiirini eklediğiniz için çok sevindim, benim de aklımdan geçmişti paylaşmak. İyi oldu bir kez daha anımsadık.
Felsefe konusundaki şu saptaması da önemli bence:

"Felsefeye, bilimlere yeni yönler göstermiş olan büyük düşünce akımlarını öğretmenin en sağlam, en doğru yolu, kaynaklara inmektir. Kaynaklara gidildi mi, ikinci, üçüncü ellerde içinden çıkılmaz, çözülmesi güç bilmeceler durumunu almış olan o büyük düşünce akımlarının, ne kerte açık seçik bir nitelikte olduğu gerçeği, okuyucuyu şaşırtır ve sevindirir.
Bizim batı uygarlığının düşünce yapısına bir türlü giremeyişimizin bir nedeni de, sanırım, kaynaklara gitmeyişimizde, gidemeyişimizde aramak doğru olur."

Melih Cevdet Anday çok yönlü bir aydınımız, saygıyla anıyorum...
Katkınız için çok teşekkür ederim...

mete han dedi ki...

Asp web tasarim olarak bilgilendirici paylaşımlarınızdan dolayı bloğunuzu çok beğendik , başarılarınızın ve paylaşımlarınızın devamını dileriz.