Anlatım Bozuklukları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Anlatım Bozuklukları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

19 Aralık 2011 Pazartesi

TE TA

Öğrenmek, gerçekten ne bildiğimizi keşfetmemizdir.
Yapmak, bildiğimizi göstermemizdir.
Öğretmek, başkalarına en az bizim kadar iyi bildiklerini hatırlatmamızdır.
Bu hayatta hepimiz birer öğrenci, öğretmen ve uygulayıcıyız.
Richard Bach


Blogerler olarak okumayı, yazmayı seviyoruz. Her yazıdan ayrı bir tat alıyoruz, pek çok şey öğreniyoruz. Ancak bazı yazılarda her şey çok güzel giderken bir anda büyü bozuluyor.Küçük bir dikkatsizlik buna neden oluyor. Eminim o arkadaşlarımız da doğrusunu biliyorlardır, uygularken oluşuyor bu hatalar. O nedenle hatırlatma gereği hissettim.


Ek ise zaten bitişik yazılıyor.

Hem ayrı yazıp hem de "te" "ta" yazmak olacak iş mi? Güzel Türkçemizde "te","ta" diye bir bağlaç yok ki...

Bağlaç olarak kullanıyorsak ayrı yazıyoruz ; "de" , "da" sözcüklerini kullanıyoruz.

Benden hatırlatması...


BAKINIZ BURADA DA YAZMIŞTIM:
1) Bloglarda Tartışma
2)Anlatım Bozuklukları (1)
3)Anlatım Bozuklukları (2)

24 Mart 2010 Çarşamba

BLOG LARDA TARTIŞMA


Sevgili Blog Dostları,

Çeşitli bloglarda tartışmalara neden olan bir konuya değinmek istiyorum bugün.

Türkçemizi güzel, etkili ve kurallara uygun kullanmak mı önemli, içerik mi? Tartışmalara neden olan konu bu... Okuduğunuz yazıların dil ve anlatımı sizi ne kadar etkiliyor?

Doğrusunu söylemek gerekirse bu beni etkiliyor. Çok basit kuralların bile yanlış yazımı bende hemen düzeltme isteği uyandırıyor. İlk zamanlar daha güçlüydü bu dürtüm, zamanla azaldı mı ne?

Yine de ayrı yazılması gereken "ki", "de", "mi" bitişik yazılmışsa bu beni üzüyor.
Ayrıca ünsüz yumuşaması (p-ç-t-k ile biten sözcükler ünlü harfle başlayan ek alınca yumuşar, b-c-d-g olur.) ve ünsüz sertleşmesi,( hani şu fıstıkçışahap sözcüğünün ünsüzleriyle biten sözcükler "c-d-g" ile başlayan ek aldığında "ç-t-k" olur ya) kurallarına uyulmamışsa rahatsız olurum.

Ancak lütfen kimse yanlış anlamasın. Bu içerik önemsizdir, anlamına asla gelmemelidir. İçerik boşsa istediğiniz kadar kurallara uyun pek bir şey ifade etmez. İstenen ikisinin bir arada olmasıdır.

Öyle dolu dolu yazan arkadaşlarımız var ki onların anlattıklarını okurken hayranlık duyuyorum. Varsın yazım, noktalama yanlışları olsun, onlar düzeltilir. Hatta "Yazımı denetle." diye bir kolaylık da sağlanmış, oradan yararlanarak bu sorun çözülebilir. Sonra hepimiz zamansızlıktan ya da dikkatsizlikten yanlışlıklar yapabiliyoruz. Yeter ki kasıt olmasın, bunları hoşgörüyoruz değil mi?

Benimki biraz da mesleki hastalık galiba.

Paylaşmak, anlaşılmak, içimizi dökmek, yazmak yazmak yazmak ortak paydamız bu...

Ha bir de çoğumuz güzel haberler okumak istiyoruz sanırım. Zaten günlük yaşamımızda bir yığın sorunla boğuşuyoruz, bir de burada sıkıcı konularla bunalmayalım, diyenlere hak versem de ben bunu yapamıyorum.

Neyse sonuçta bu bir tercih sorunu, herkes gönlünce yazsın, yeter ki yazsın! İsteyen istediğini okuyor zaten...

O zaman yazanlara, okuyanlara selam diyip ben susayım.

Ben susayım, son sözü Yunus söylesin:

"Ben gelmedim dava için; benim işim sevi için
Dostun evi gönüllerdir, gönüller yapmaya geldim."



7 Haziran 2009 Pazar

SEN-E BEN-E SİZ-E BİZ-E



"Ben sana 'sen' demiyorum, Sayın Baykal!"

Başbakan Tayyip Erdoğan


"Sen" sözcüğü ismin -e yönelme ekini alınca "sana";
"Ben" sözcüğü ismin -e yönelme ekini alınca "bana" olur Sayın Başbakan! Beni çok güldürdünüz...


Ben size "sen" demiyorum, Sayın Baykal, deseydiniz olurdu.

"Sana" derken aslında "sen" (sen-e) dediğinizin farkına varabilecek bir danışmanınız yok mu Sayın Başbakan? Bence olmalı... Ya sizce ?

12 Nisan 2008 Cumartesi

YAZIM YANLIŞLARI

" Dünya büyük bir okuldur. Orada herkes hayatı boyunca öğrencilikten kurtulamaz . " (Charles Wagner)


Çok Fazla Yapılan Yanlışlar :

  • birtakım ve bir takım : " Birtakım insanlar yeterince düşünmüyor. " , "Babam kendine bir takım elbise aldı.

  • önünde sonunda : Önünde sonunda benim haklı olduğumu anlayacaksın. ( eninde sonunda yanlış bir kullanımdır. )

  • Sert ünsüzlerle ( p,ç,t,k ) biten sözcüklerden sonra ünlüyle başlayan ek gelirse ünsüz yumuşaması olur. ( kitap-ı kitabı , bıçak-ı bıçağı, ağaç-ı ağacı... )
  • Yalnız bu kurala aykırı yabancı kökenli çok kullandığımız sözcükler de var. Bazıları : ( hukuk-u hukuku, sanat-ı sanatı, cumhuriyeti , milleti, hürriyeti, saati, paketi... )
  • Tek heceli bazı sözcüklerimiz de kural dışıdır. ( üç-ü üçü, sütü, içi...) Bir de özel isimlerde bu kural geçersizdir. ( Ahmet 'i, Mehmet 'i Karabük 'ü, Zonguldak'ı, Tokat 'ı...)

  • Sayıların yazıyla kullanımında her sayı ayrı yazılır : İki bin sekiz gibi.

  • bugün : Bugün sözcüğü bitişik yazılır.

  • Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi ) kuralı : f - s - t - k - ç - ş - h - p ( Fıstıkçı Şahap 'ın ünsüzleri ) sert ünsüzlerinden sonra c-d g ile başlayan ek gelirse ç-t-k olur. Örneğin :

  • yetiş-gin( yetişkin)
  • üret-gen (üretken)
  • beş-den (beşten)
  • 1973 -den (1973 ' ten)
  • yazdık-ca( yazdıkça)
  • okuduk-ca (okudukça )

  • Batı dillerinden dilimize geçen ve sonunda " g " ünsüzü bulunan sözcüklerdeki bu "g" ünsüzü "k" ya da "ğ" ünsüzüne dönüşmez. ( monolog, dialog, katalog, pedagog doğru yazılışlarıdır. )

  • Bazı sözcüklerin doğru yazılışlarını da aşağıya ekliyorum. Gereksinim duyduğunuzda bakabilirsiniz. Dilimizi daha doğru kullanmamız
  • dileğiyle ... Saygılar...

  • trafik
  • spor
  • film
  • realizm
  • kuaför
  • program
  • dogmatik
  • fotoğraf
  • coğrafya
  • elektrik
  • dövmek
  • ovmak
  • övmek
  • düpedüz
  • sapasağlam
  • yemyeşil
  • masmavi
  • herhangi
  • birçok
  • biraz
  • hiçbir
  • herkes
  • bazı (" bağzı" yanlış bir kullanımdır. Doğrusu : " bazı" dır.)

11 Nisan 2008 Cuma

ANLATIM BOZUKLUKLARI (III) VE BEN NERDE YANLIŞ YAPTIM


Yanlışı bilgisayara geç başlamakla yaptım...

Çocuklar üniversiteye gitmişti... Bu bilgisayar onlardan kalmıştı. İki üç yıl bilgisayar evde öylece durdu ve ben bir türlü açmaya cesaret edemedim. Geç kaldım, geç...

Bizim kuşak biraz şanssız mı ne ? Küçüklüğümüzde büyüklerimizin eskileriyle büyüdük. O yıllarda su küçüğün, söz büyüğündü... Çocuklar için söz gümüşse sukutun altın olduğu yıllardı. Bizler de fazla sorun çıkarmamaya çalışarak bugünlere geldik. Büyüdük işte... Ohh sıra bizde, dediğimizi düşünüyorsanız çok yanılıyorsunuz. Sıra bize hiç gelmedi ki... Artık söz de su da öncelikle çocuklarımızındı. Bundan yakındığımı düşünmeyin sakın. Durum değerlendirmesi yapıyorum sadece. Biz gönüllü olduk da diyebilirim çocuklarımızı öyle yetiştirmeye. Neyse efendim, bu bilgisayar doğal olarak onlara yetmemeye başladığı için , çocuklara yenileri alındı ve böylece bizim de bir bilgisayarımız oldu...

Biraz teknoloji özürlü olduk anlayacağınız. Başlangıçta çocuklar çok istediler bilgisayar kullanmamı; ama şimdi pek emin değilim. Şaka bir yana biraz fazla zorluyorum galiba onları. Şıkışınca şu nasıl olacak , diye telefona sarılıyorum. Başlangıçta onlar anlatmakta, ben anlamakta epeyce zorlandık. Bilmekle öğretmek doğru orantılı olmuyor her zaman. Öğretmenlikten biliyorum. Öğrencinin seviyesine inmeyi bilmek de önemli. Bir süre seviye sorunu yaşadık. Ben Alfabeyi sökmeye çalışırken, onlar bana roman okutmayı denediler ; sonunda orta yolda buluştuk. Bugünlere geldik... Öğrenciliğim devam ediyor bu konuda, bitecek gibi de görünmüyor.

Böylece çetleşmeye başladık çocuklarla... İlk zamanlardı sanıyorum... Yazmaya başladım zorlanarak, bu arada "de" bağlacını bitişik yazdığımı fark ettim! Boşver dedim, kendi kendime, silip tekrar yazmak o zaman oldukça güç geliyor bana, fark etmezler nasılsa ! Yazıyı bitirdim, tabi ekrana bakmadan yazıyorum usul usul... Kafamı kaldırdım, eyvah ki ne eyvah!.. Bunlar zamane çocukları, gözlerinden hiç kaçar mı ? Yakalamış fırsatını !

Önce "cıkk cıkkkk cıkk !" ları gördüm, arkasından da " Bakıyorum "de" bağlacını unutmuşsun, bilgisayara başlayalı" uyarısını, küçük kızımın !
Haklıydı, ne diyebilirdim ki...

Evet... Bağlaçlar ! Bakıyorum en fazla yanlışı bu konuda yapıyoruz. Oysa çok kolay. Bağlaç olan sözcüğü çıkardığımızda daralma olsa da, cümlenin anlamı bozulmuyor. Ekleri çıkardığımızda anlam tamamen bozuluyor.

Bir denemeye var mısınız ? " Aysema bilgisayarda yazıyor. " cümlesini şöyle yazsak olur mu ? " Aysema bilgisayar yazıyor." Oldu mu şimdi bu ? Olmadı, demek ki buradaki "- de " ek ve bitişik yazılması gerekiyor. Bir de şunu siz deneyin. "Çocuk ev(de) uyuyor. Kalsın o -"de" yerinde değil mi ?

Şimdi de şu örnekleri inceleyelim birlikte : " Bu yazı (da) okunur mu? " " Ev de çok güzelmiş. " " Yeni hazırlanan Sosyal Güvenlik Yasası kadınların haklarından da çoğunu ellerinden alıyor. " Gördüğünüz gibi buradakiler bağlaç ve çıkardığımızda cümle bozulmuyor. (Biraz anlamda daralma oluyor kuşkusuz.)

Yanlışlarımızdan biri de "mi" soru ilgeci ... Bu da ayrı yazılmalıdır. "Mi " den sonra gelen ekler de onunla birlikte hareket etmek zorundadır. Örneğin :

" Çocuk muyuz, ahh keşke çocuk olsak ! "

" Sevdiniz mi bu dizeyi ? "

Dert bir değil ki... Evet anladınız sırada "ki" ler var; az da değil, tam üç tane...

Bağlaç olan ayrı yazılacak doğal olarak :

" Duydum ki unutmuşsun, gözlerimin rengini..."

" Dediler ki ıssız kalan türbende, vahşi güller açmış; dermeye geldim. "

" Ben hep yazarım, yeter ki siz okuyun ... "

Ek olanlar iki tane... Bunlar ek oldukları için eklenerek yazılır.

"Evdeki pazar , çarşıya uymuyor."
"Çocuklardaki akıl, bizde yok. "
"Dünkü olayda kimlerin parmağı var.

Dikkat edilirse, "-deki" şeklinde geliyor ve kendisinden sonra gelen adı niteliyor. Sıfat türetmeye yarayan bu "-ki " ayrı yazılmaz.

Üçüncüsü ve de sonuncusu çoğunlukla "- inki, imki " biçiminde karşımıza çıkıyor ve ismin yerini tutuyor. Bu da ayrı yazılmaz.

" Seninki , benimki demeden herkese eşit davranmak zorunda değil mi siyasilerimiz. Seninki derken, " senin adamın" demek istiyoruz " ki " eki sayesinde...

" Kadın Hakları derken erkeklerinkini de gözardı etmemeliyiz."

Sizleri sıkmak istemiyorum. Son olarak "de" ile ilgili unuttuğum bir şeyi de eklemek istiyorum. Ek olanlar, ünsüz benzeşmesi gereği " - te, ta " olabilirler. Bağlaç olan " de" nin böyle bir şansı asla olamaz. Ayrı yazılır ve sadece " de, da " biçimiyle kullanılır.

Kızmazsanız sizlerden bir ricam olacak şimdi. Hepimiz yazdığımız bir yazıyı yeniden okuyalım. Kaçaklar varsa yakalayalım. Bundan sonra da kaçırmamak için gerekli önlemleri alalım . Güzel Türkçemiz adına yapalım mı bunu.

Sonra biri çıkar da " cıkk cıkkkk cıkk ! " diye bağırırsa şaşırmayın. Benden hatırlatması...

Her zaman olmasa da " Ben nerde yanlış yaptım ? " sorusunu kendimize sormalı değil miyiz ?

Keşkeleriniz az ; iyikileriniz çok olsun efendim...

9 Nisan 2008 Çarşamba

ANLATIM BOZUKLUKLARI (II) BEN NERDE YANLIŞ YAPTIM

Anlatım bozukluklarından söz ederken aklıma Aristo 'nun şu sözü geldi :

" Akıllı insan düşündüğü her şeyi söylemez, fakat her söylediğini düşünür."

Siyasilerimizin sözlerine dikkat ediyor musunuz ? Ben bunu arada sırada yapıyorum. Düşünerek söylediklerinde daha az hata yapıyorlar, ama ya düşünmeden konuştukları...

Başbakanımız, Sayın Deniz Baykal'ı eleştirmek istiyor ve kaş yapayım derken göz çıkarıyor...

"Ben de RÜŞVET VERDİM ! " diyiveriyor... Oldu mu ya !

Bence rüşvet vermek de almak da çok kötü bir şey. Siz buna katılmayabilirsiniz, Başbakanımız da katılmayabilir. Kişisel olarak katılıp katılmamak sizi ilgilendirir. Bu kendinize duyduğunuz saygıyla ilgili bir konudur. Öğrencim olsaydınız sizi uyarırdım, ama değilsiniz... Peki derdin ne diyebilirsiniz. Söyleyeyim... Beni tedirgin eden Sevgili Ulusumun Başbakanı olarak bunu söylemiş olması ! Rüşvet alanlara gün doğmaz mı bu sözlerden sonra. Demezler mi : Bak , Başbakan bile rüşvet vermiş; zaten bu ülkede rüşvetsiz iş mi yapılıyor ki... " Utanacakları varsa da artık utanmazla !

Bir zamanlar, Bursalı bir iş adamı, Sayın Demirel 'in Cumhurbaşkanı olmasını, neden çok istediğini , şöyle açıklamıştı :

"O , Cumhurbaşkanı olsun, Çankaya'da bir el birlikte tavla oynayalım, yeter başka bir şey istemem ! "

Sonra o iş adamımız önce Bursa Milletvekili, sonra da Bakan oldu. O da düşünmeden konuşarak ağzındaki baklayı kaçırdı. Lütfen şu söze bakın :

"Ben de vergi kaçırdım ! "

Aferin bakanım, ne güzel yapmışsınız ! Türkiye sizinle gurur duyuyor. Alkışlar, alkışlar...

Örnekleri o kadar çok ki... Hepsini benden beklemeyin, biraz da siz dikkat edin, göreceksiniz.

Sonra efendim, Bursalı Bakanımız yargılandı... Tabii iktidarını kaybettikten sonra... Önce DOKUNULMAZLIĞI vardı... Kim miydi bu bakan ? Yanılmıyorsam Cavit Çağlar'dı. Başkaları da var tabii, yine de o dürüstçe söyledi, diyeceğim, olmayacak. Çünkü Bakan vergi kaçırırsa...

Yine bir eski başbakanımız, sonradan Cumhurbaşkanımız da oldu...

" Benim memurum işini bilir ! "

diyerek yol gösteriyordu, tabii ki kötü yol... Biz bu yola düşmedik.

" Ben , zenginleri severim !.."

dedi. Biz sevilmeyenlerden olmayı seçtik...

Neden " DOKUNULMAZLIK " sözünden hoşlanmadıklarını bir türlü anlayamıyorum. Anlayan varsa anlatsın...

Biz de özgürlüklerden yanayız. Hatta bizi temsil edenlerin çok daha fazla özgür olmasından yanayız. Ama suç işleme özgürlüğü olabilir mi ?
Ülkenin bölünmesini isteyecekler, özgür olacaklar... Böl kardeşim mi diyeceğiz ?! Laik, demokratik , hukuk düzenimizi değiştirmeğe kalkacaklar, değiştir özgürsün, diyip susacak mıyız ?! Hırsızlık, arsızlık, yalan dolan , rüşvet, kaçakçılık... yapanlar olacak, herkes özgür diyeceğiz öyle mi ?!

Yine çıldırmaya başladım. En iyisi ben burada sözü sizlere bırakayım.
Söyler misiniz ? Ben nerde yanlış yaptım ?

8 Nisan 2008 Salı

ANLATIM BOZUKLUKLARI


Bugün biraz anlatım bozukluklarından söz etmek istiyorum. Hepimizin zaman zaman gereksinimi var buna...

Anlam ve Anlatım Yönünden Yaptığımız Yanlışlar :

Önce birbiriyle en çok karıştırılan sözcüklere bakalım mı ?

  • " Yaşantınızın " bu anında size mutluluklar diliyorum... ( Yaşamınızın olmalıydı.)

  • Özge, üniversite " öğretimini " bu yıl bitiriyor. (Öğrenimini olmalıydı.)
  • Bu iki görüş arasında yadsınamaz bir " ayrıntı " var. (Ayrım, fark olmalıydı. )
  • Anayasa değiştirilmesi " ivecenliğe " getirilemez. ( İvediliğe, aceleye olmalıydı.)
  • THY uçak bilet " fiyatlarına " zam yapmış. ( ücretlerine )
  • Aysema kendisini bize " tanıştırdı. " ( tanıttı )
  • İlbilge yazma çalışmalarında son derece " etkendi " . ( etkindi )
  • Fenerbahçeli sporcunun başarısını " azımsayarak " bir yere varamazsınız. ( Küçümseyerek olmalıydı. Maaşınızı az bulabilirsiniz, kişiyi değil. Kişiler için küçümseme kullanılır. Ama siz yine de kimseyi küçümsemeyin... )
  • Evlerin birbirine " yaklaşık " yapılması depremde sorun oluşturmaz mı? (yakın olmalıydı .)
  • Atılım, sosyal çalışmalarda son derece "etken " di. ( etkin )
  • Bu tartışmanın "sonucunda " umarım sıkılmamışsınızdır. ( sonunda)

Gereksiz Kullanılan Sözcük ve Ekler :

  • Birbirimizin yaşanmış deneyimlerinden yararlanmalıyız. ( "yaşanmış " gereksiz , deneyim yaşanarak kazanılmıyor mu ? )
  • Size sağlık ve sıhhatler dilerim.
  • Feyza, neşeli ve şen bir insandır.
  • Okula yaya yürüyerek giderim. (yaya !)
  • Soğuk sıfırın altında eksi yirmi dereceydi. (eksi)
  • Oysa Ayşe'ninse bundan haberi yoktu. (oysa)
  • Bu blogda beklenmedik sürprizlerle karşılaşabilirsiniz. (beklenmedik gereksiz )
  • Taşıt araçlarından korkar olduk. (araçlar)
  • Kimseye güven ve itimat edemeyecek miyiz ? ( itimat )
  • Amacım ve maksadım Türkçeyi doğru kullanmak. (maksat )
  • Bundan böyle artık bana yorum yapmayacak mısınız ? ( artık )
  • Blogların en büyük rakibi yazılı basın mıdır ? ( yazılı )
  • Değerli okuyucularıma saygı ve hürmetlerimi sunarım. ( hürmet )
  • Sabrınızdan ötürü sizi kutluyor ve hem de size başarılar diliyorum. ( hem de gereksiz.)
  • Hastamız iyi oldu. (iyileşti demek daha doğru kullanım.)
  • Okumayacaksınız diye kuşku etmedim değil. ( Kuşkulanmadım olmalıydı. )
  • İşin daha da önemli yanı ise kimsenin bunları önemsememesidir. (ise, gereksiz kullanılmış. )
  • Giydiği kravatı beğendiniz mi ? ( taktığı olmalıydı )
  • Hükümetin ekonomi politikası güç duruma düşmemizi sağladı. ( Olumsuzlarda, neden oldu , denir. )
  • Öğretmenimizin çabaları başarılı olmamıza neden oldu. ( sağladı, olmalıydı.)
  • Yazdıklarımdan hiç kuşkusuz yararlanmış olabilirsiniz. ( Kuşkusuz, kesinlik bildirir ve olabilirsiniz sözcüğüyle çelişir. )
  • Mutlu olmayı kesinlikle istiyor olmalıdır. ( aynı yanlış )


Yanlış Yazılan Sözcükler : Ben doğru yazımlarını aldım buraya.

yalnız
yanlış
bazı
Okuyabilir misiniz ?
Koşabilir.
Geliver.
Bakakalırım.
Düşeyazdı.
affet
sabret
terk et
mulu ol
kaybol
hisset
rica et

Bu arada "ŞEY" ile ilgili HER ŞEY ayrı yazılır.

HER ile ilgili , herhangi, herkes dışındaki sözcükler ayrı yazılır. HER ZAMAN, HER GÜN, HER DURUMDA...

Eklerin ve bağlaçların yazımıyla ilgili yanlışları bir sonraki yazıya bırakmak istiyorum. Dikkatiniz iyice dağıldı... Daha sonra da Cümle Düzeyindeki Anlatım Bozukluklarına değineceğim.

Sıkılmadığınızı düşünmek istiyorum...











KİMSE YOK MU

"bu geceyi bağırtan ben değilim bu geceyi bu bir yürek gibi buğulu bu uğultulu yangın gecesini rezil rezil bağırtan ben değilim gem...