SERTLEŞME

Fıstıkçı Şahap'ı tanımayanınız var mı? Sanırım yoktur. Biraz okur-yazar herkes duymuştur adını. Bir de Çift Haseki Paşa var ki onu tanıyan daha azdır. Ama bilenler de azımsanmayacak kadar çoktur.

Efendim, nereden çıktı bunlar, demeyin lütfen.Bazı arkadaşların yazısını okurken gözüme gözüme giriyor. Kendimi engellemeye çalışıyorum. Tut kendini, artık öğretmen değilsin! diyorum kendime ama öğrenmenin yaşı da yokta karar kıldım yazıyorum.

Yazmadan önce şunu da vurgulamalıyım. Yazıları çok beğenerek okuyorum. Oldukça zengin ve güzel içeriğe sahipler. Güzelliği doğru Türkçeyle taçlandırmanın tadı da bir başka oluyor değil mi? "De ve mi " bir başka yazının konusu olsun artık...

Gelelim "sertleşme" diğer adıyla "ünsüz benzeşmesi" konusuna...

"c-d-g" ile başlayan ekleri düşünün lütfen. Neler var?

" -ci, -ce, -cik " , " -de, di, -dik " , " -gil, -gi " gibi...

Bu eklerden birisi sert ünsüzle biten sözcüğe eklenince yumuşak olan "c-d-g" sertleşiyor ve "ç-t-k" oluveriyor. Dilimizde bu olaya "sertleşme" ya da "benzeşme" adı veriliyor.

Örneğin: çiçe- k- ç-i , soka- k- t-a , e- t- k-i

Sert ünsüzler şunlar efendim. Kimse korkmasın lütfen, ezberlemeniz gerekmiyor. Sadece arada sırada ' Fıstıkçı Şahap'ın ünlülerini atıp ünsüzlerini anımsamaya çalışacaksınız. Hepsi bu...

"f s t k ç ş h p " işte bunlarla biten sözcüklerin sonuna "c-d-g" ile başlayan ek getirilirse "ç-t-k" oluyorlar.

fotograf- (da)-ta
yemiş- (ci) -çi
geç- (-di)- -ti
kitap(-cı) - çı


Sevgilerimle...