İnsanoğlunun içgüdüden düşünmeye atlaması ve düşünce yaratması için, çok ilkel de olsa, toplumu kurması gerekir. Buna "birarada çalışmak" da diyebiliriz. İnsanoğlu birarada çalışarak ve birarada çalıştığı için düşünmeye başlamıştır. Ona "düşünen hayvan" denmesi bundandır. Zamanla "dil"i doğuracak olan da kuşkusuz bu yetidir.
Burada önemli olan, düşünme ve düşünce için en az iki kişinin var olması koşuludur. Başka bir deyişle, düşünce bir kişiden başka bir kişiye aktarılabilen bir im demektir.
İnsanoğlu bu aktarma işini en yetkin olarak "dil" ile başarmıştır. "Dili yaratmasının nedeni budur." demiyorum, çünkü dil, ne denli ilkel olursa olsun, insanda düşünme yetisini biçimlendiren başlıca güçtür. "Peki insanlar konuşmaya başlamadan önce?" sorusunu bir bilgin, "Ne denli geriye gidersek gidelim, dili bulacağız." biçiminde yanıtlamaktadır. Öyle ise dil ile düşünce arasında benzerlik değil, özdeşlik vardır ve dil, düşüncemizin başkalarına aktarılması demektir. Bu kadar açık.
Düşünce özgürlüğü kavramını bu açıdan ele alırsak, dememiz gerekir ki, bu özgürlük bize dışarıdan verilmez, çünkü verilemez; o düşüncenin (ve elbette dilin) doğasında vardır.
İmdi "Düşün düşünebildiğin kadar, bunların söylenebilecek olanları ile söylenemeyecek olanlarını ayır." demek, gerçekte düşünmenin özniteliğini yoksamak anlamınadır.
Çünkü düşünme bir anlatım biçimidir, buna yasak konamaz. Yasak konması, insanoğlunu, "arpacı kumrusu"na, ya da "ispinoz"a benzetmek anlamına gelir. Oysa arpacı kumrusu ile ispinoz düşünmez, düşünemez. Biz düşünüyorsak, başkalarına aktarabildiğimiz ölçüde düşünüyoruzdur, konuşarak, yazarak. "Fikir suçları" diye bir şey yaratanlar, demek düşünmeyenler, düşünemeyenlerdir.
Melih Cevdet Anday böyle diyor "Düşünce Özgürlüğü" konusunda. Metni Mehmet Zaman Saçlıoğlu'nun "A'DAN Z'YE Melih Cevdet Anday" isimli kitabından aldım. Kitabı bir kez daha okudum. KİTAP-LIK dergisi armağan olarak vermiş 2003 yılında.
Temizlik yapmanın bir yararı da unuttuklarımızın yeniden gün ışığına çıkması sanırım. Sevindim bulunca, paylaşmak istedim.
İyi pazarlar, iyi okumalar herkese...
